Stefan Melski, Jan Serafin, Eugeniusz Kowalczyk, Eugeniusz Adamczyk, Jacek Bełtowski, Tadeusz Kiesewetter, Bohdan Bańkowski czy Wacław Jaźwiński to tylko kilka nazwisk osób związanych z Zakładami Radiowymi „Diora" (wcześniej Państwowa Fabryka Odbiorników Radiowych, Dolnośląskie Zakłady Wytwórcze Urządzeń Radiowych), którzy byli rozpracowywani przez Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego w Dzierżoniowie.

Wypowiedz się na TUBIE. (postów: 0)

Osoby te według funkcjonariuszy UB „prowadziły wrogą działalność na rzecz wywiadu amerykańskiego" lub były „wrogo ustosunkowane do Polski Ludowej". Sprawy przeciwko tym oraz kilkudziesięciu innym pracownikom „Diory" prowadzili do 1956 r. głównie funkcjonariusze Sekcji IV PUBP/PU ds. BP w Dzierżoniowie. Wielu z pracowników „Diory" za swoją niezgodę na rzeczywistość wyrażaną w postaci tzw. szeptanej propagandy czy dopuszczania się rzekomych sabotaży i dywersji na terenie fabryki zapłaciło karami wieloletniego więzienia.

Jako agent amerykański

W 1949 r. w celu „ochrony obiektów gospodarczych przed wrogą i szkodliwą działalnością" powołano na terenie zakładów przemysłowych referaty ochrony. W 1953 r. w „Diorze" w referacie ochrony był zatrudniony jeden funkcjonariusz oraz maszynistka. Posiadali oni wtedy agenturę składają się z jednego rezydenta i 13 informatorów. W tym czasie zakład coraz szerzej rozwijał swoją produkcję na rzecz wojska w postaci aparatury radiowej do samolotów odrzutowych. Produkcja wojskowa powodowała, że zakład był pod coraz ściślejszą „ochroną" ze strony funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa. W tym czasie PUBP w Dzierżoniowie prowadziła m. in. sprawę agencyjno-obserwacyjną pod kryptonimem „Pilot" przeciwko Wacławowi Jaźwińskiemu, którego syn Zdzisław 8 maja 1953 r. porwał samolot Mig 15 i wylądował na Bornholmie. Jak dowodzili ubecy, ojciec był prowodyrem tej ucieczki i przez cały czas utrzymywał kontakt z synem przebywającym za granicą. W raportach pisano, iż Zdzisław Jaźwiński może powrócić do Polski jako agent amerykański i prowadzić „wrogą działalność".

Radiostacje czołgowe

Od 1969 r. w ZR „Diora" ruszyła produkcja radiostacji czołgowych R-123 na licencji radzieckiej (krypt. 107), której odbiorcami były Szefostwo Wojsk Łączności, Zakłady im. Kasprzaka w Warszawie, fabryka samochodów w Lublinie oraz Zakłady Mechaniczne w Łabędach. Równocześnie kontynuowano produkcję starszych typów radiostacji oraz wykonywano kilkadziesiąt innych prac na zlecenie MON. Wszystkie znajdowały się nadal pod ścisłą kontrolą Służby Bezpieczeństwa w Dzierżoniowie. Zwracano uwagę na rytmiczność produkcji, występujące przestoje oraz niegospodarność w produkcji specjalnej. W raportach wspominano o kłopotach z częściami sprowadzanymi z fabryk radzieckich, które kooperowały z „Diorą". Wskazywano na niekorzystne propozycje strony radzieckiej, która oferowała „Diorze" starsze części, co wpływało na jakość wyrobów. Część produkcji wojskowej przeznaczona była na eksport do Czechosłowacji i Węgier (potem także do NRD i Iraku), reszta zaś do Huty „Łabędy".

Strajki

Służba Bezpieczeństwa badała nastroje panujące wśród załogi i informowała władze zwierzchnie o wszystkich przypadkach niezadowolenia. Przez cały okres w raportach wspominano o strajkach, do których dochodziło głównie na tle płacowym oraz z powodu złych warunków pracy. Przykładowo w 1972 r. wskazywano na kolejne niezadowolenie pracowników „Diory", którzy skarżyli się na braki w podzespołach, co powodowało przestoje w produkcji. Miały one wpływ na comiesięczne zarobki robotników. Wskazywano, że w lutym pensje zmniejszyły się o 100-800 zł, a w pojedynczych przypadkach spadły nawet do 1000 zł. Dotyczyło to około 1000 osób zatrudnionych na dwóch zmianach. Przestoje wynikały z braku podzespołów, m. in. od Ośrodka Meblarskiego w Świdnicy, Spółdzielni „Technodrzew w Dzierżoniowie (skrzynki) oraz Zakładów „Telpot" w Krakowie (potencjometry).

W sierpniu 1980 r. załoga „Diory" przyłączyła się do masowych protestów społecznych. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 r. ZR „Diora" zmilitaryzowano, a czołowych działaczy NSSZZ „Solidarność" internowano. W zakładzie przebywał płk. Władysław Winiarski, komisarz wojskowy sprawujący nadzór nad funkcjonowaniem fabryki.

Jedną z ostatnich akcji prowadzonych przeciwko pracownikom ZR „Diora" przez SB Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych w Dzierżoniowie była sprawa pod kryptonimem „Wolność" dotycząca organizowania w zakładzie struktur NSZZ „Solidarność" w kwietniu 1989 r. W celu kontroli operacyjnej członków - inicjatorów powołania związku - zamierzano wykorzystać tajnych współpracowników o peudonimach „Pionier", „Apel", „Mały", „Dociekliwy", „Bury" oraz kontakty służbowe. Sprawę zakończono 2 października 1989 r.

W praktyce działania operacyjne prowadzone przez SB przeciwko pracownikom ZR „Diora" dobiegły końca.

Wypowiedz się na TUBIE. (postów: 0)

Napisz komentarz (pisane tylko DUŻYMI literami wpadają w czarną dziurę).
Proszę o utrzymanie wypowiedzi w temacie powyższej publikacji. Jesteś odpowiedzialny za swoje słowa (IP jest rejestrowany). Reklama, linki, wulgaryzmy, ikonki bez tekstu będą usuwane.
Kto komentuje:
Tytuł komentarza:
Wpisz swoją opinię: