|
W 1947 r. minister bezpieczeństwa publicznego Stanisław Radkiewicz stwierdził, że kler „to jest najpotężniejsza siła w Polsce, z którą się myśmy jeszcze nie zmierzyli, i tu przed nami stoi najtrudniejsze zadanie, i tu jak nigdzie powinniśmy być czujni i umiejętnie przystępować do tego zagadnienia". Od lat 40. do końca PRL-u walkę z Kościołem katolickim prowadzono z różnym natężeniem i na różne sposoby.
W latach 1956-1962 rozpracowaniem Kościoła katolickiego zajmował się Wydział V Departamentu III MSW, który miał swoje odpowiedniki w terenie - wydziały w pionie SB KW MO i referaty w komendach powiatowych. W 1962 r. utworzono osobny Departament IV MSW zajmujący się kościołem i związkami wyznaniowymi z odpowiednikami w komendach wojewódzkich i powiatowych, który funkcjonował do 1989 r.
Wypowiedz się na TUBIE. (postów: 0)
Kogo rozpracowywano?
Po roku 1956 w ramach walki z Kościołem ograniczono represje i formy śledcze, skupiając się na działaniach operacyjnych. W 1958 r. w MSW opracowano „wytyczne w dziedzinie zwalczania wrogiej działalności kleru i aktywu katolickiego", które określały kierunek pracy SB na następnych kilkanaście lat. Księży, zakonników i zakonnice oraz świeckich działaczy katolickich należało objąć rozpracowaniem operacyjnym lub obserwacją operacyjną. Wytyczne stały się podstawą pracy operacyjnej jednostek terenowych Służby Bezpieczeństwa. W powiecie dzierżoniowskim SB w 1958 r. prowadziła cztery sprawy ewidencyjno-obserwacyjne na księży: ks. Jana Marciniaka - dziekana dekanatu Dzierżoniów, ks. Henryka Filonowicza - wikarego w parafii w Bielawie Dolnej, ks. Piotra Łackiego - proboszcza parafii w Gilowie i ks. Bolesława Sumisławskiego - proboszcza parafii w Jażwinie. Oprócz rozpracowywania duchowieństwa w ramach spraw operacyjnych, głównym zadaniem organów bezpieczeństwa stało się pozyskiwanie agentury. Naczelnik Wydziału III KW MO we Wrocławiu mjr Jan Niedbała w sierpniu 1958 r. rozesłał do wszystkich referatów Służby Bezpieczeństwa komend powiatowych MO woj. wrocławskiego „ramowe wytyczne", w których stwierdzono: „Agenturą wkraczać należy do dekanatów, na parafie i do zakonów. Chcemy wiedzieć o wszelkich knowaniach reakcyjnego kleru. (...) Werbować należy wikariuszy, proboszczów, kleryków, alumnów, a także osoby ze świeckiej obsługi kościołów i aktywu katolickiego, uplasowanego wokół probostw, dekanatów i zakonów".
Praca z agenturą
Wytyczne nakreślały główne kierunki pracy z agenturą. W 1958 r. Referat SB KP MO w Dzierżoniowie dysponował 11 źródłami informacji zarówno ze środowiska duchownego, jak i świeckiego: informator ps. „Małecki" i „C" - pozyskani przez st. oficera operacyjnego ppor. Jana Faliszewskiego, informator ps. „Zawadzki" na kontakcie zastępcy komendanta powiatowego ds. bezpieczeństwa kpt. Czesława Nowalskiego, ponadto informator ps. „Tur", „Kazik", „Socjetas", „Sergiusz", „Wrona" oraz kontakt poufny (kp) „Kamiński", „Ch.M", „G.M".
Już od grudnia 1960 r. dla każdej parafii zakładano teczki zagadnieniowe, które w 1963 r. w związku z wprowadzeniem Instrukcji 002/63 dotyczącej zasad prowadzenia ewidencji i dokumentowania działalności kleru, stały się teczkami ewidencji operacyjnej na parafię (TEOP). W tej samej instrukcji wprowadzono teczki ewidencji operacyjnej na księdza (TEOK), w której znalazły się materiały z inwigilacji księży za pomocą obserwacji bezpośredniej, kontroli korespondencji, podsłuchu telefonicznego czy podglądu fotograficznego).
Ograniczyć pielgrzymów
Od roku 1962 praca operacyjna SB skoncentrowała się na parafiach, które wg dyrektora Departamentu IV płk. Stanisława Morawskiego stały się „pierwszą linią frontu walki z kościołem". Referat Służby Bezpieczeństwa w Dzierżoniowie skupił się na ograniczaniu ruchu pielgrzymkowego, działalności kościelnych duszpasterstw, rozpracowywaniu grup kościelnych (różańcowych, ministrantów), a także uderzył w te sfery działalności Kościoła, które dotyczyły edukacji młodzieży.
W oparciu o materiały operacyjne w 1965 r. dokonano podziału duchowieństwa powiatu dzierżoniowskiego na następujące grupy:
- 4 księży znalazło się w grupie konsekwentnie „wrogich"
- 16 księży było w grupie biernych
- 10 księży w grupie postępowych
SB wobec księży, którzy przejawiali aktywną działalność religijną i duszpasterską stosowała szereg działań administracyjno-represyjnych: rozmowy profilaktyczno-ostrzegawcze, pozbawianie praw nauczania religii w szkołach, kontrole finansowe w parafiach, wzmocnioną egzekucję zaległości podatkowych.
W latach 60. coraz większego znaczenia nabierały działania dezintegracyjne i dezinformacyne stosowane przez SB jako metody operacyjne walki z Kościołem katolickim. Pojawiły się specjalne pisma przeznaczone dla duchowieństwa redagowane przez pracowników SB, podsycano antagonizmy wśród duchowieństwa za pośrednictwem tajnych współpracowników, wysyłano anonimy szkalujące osoby ze środowiska kościelnego (przykładowo wobec ks. Piotra Mrówki z parafii Pieszyce prowadzono kombinację operacyjną celem skompromitowania go pod względem moralnym poprzez sfabrykowane materiały operacyjne przesłane w formie anonimów do parafian).
Przez cały okres Polski Ludowej Kościół katolicki był rozpracowywany, kontrolowany i obserwowany przez aparat bezpieczeństwa.
Wypowiedz się na TUBIE. (postów: 0)
|
Ocena
BARDZO CIEKAWY ARTYKUŁ  PRZYDAŁ MI SIĘ W SZKOLE
= Dodane przez: Gość INFO w dniu - 2008-06-11 20:42:33
|
|
