Poszukiwania

Instytut Pamięci Narodowej przeprowadził 19 lutego na Cmentarzu Parafialnym w Dzierżoniowie przy ul. Wrocławskiej poszukiwania grobów Jerzego Kaszyńskiego i Jerzego Pizły - członków Armii Krajowej, na których 17 stycznia 1947 r. w dzierżoniowskim więzieniu został wykonany wyrok śmierci. Ich miejsca pochówków nigdy nie zostały odnalezione. Teraz dzięki georadarowi może się to zmienić. Badania przeprowadzono pod cmentarnym murem, gdzie według zebranych informacji, mogą spoczywać szczątki ofiar komunistycznego systemu.

fot. Marii Kaszyńskiej, wdowie po zamordowanym żołnierzu AK, do tej pory nie udało się godnie pochować męża. Może jego szczątki uda się odnaleźć dzięki badaniom georadarem

- Dzierżoniów jest jednym z tych miejsc, które badaliśmy od wielu lat - informuje historyk dr hab. Krzysztof Szwagrzyk, naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Publicznej wrocławskiego oddziału IPN-u. - Kiedy poznałem wdowę po Jerzym Kaszyńskim ta sprawa nie dawała mi spokoju. Tyle tylko, że tak naprawdę dopiero z chwilą powstania Instytutu Pamięci Narodowej pojawiły się możliwości, których wcześniej nie było (realizacji programu badawczo-dokumentacyjno-edukacyjnego - przyp. red.). Pani Kaszyńska, kiedy próbowała ustalić miejsce pochówku swojego męża, poszukiwała dojścia do różnych osób, które mogłyby je wskazać. Wszyscy ją przepędzali.

Georadar pokazał pewne naruszenia struktury ziemi, które mogą wskazywać na to, że pod ścieżką spoczywaja ludzkie szczątki. Analiza może zająć kilka lub kilkanaście dni - informuje geolog dr Adam Szynkiewicz. Być może dojdzie do ekshumacji. - Jeżeli podejmiemy decyzję, że warto ją robić, nie oznacza to, iż na pewno trafimy na szczątki szukanych ofiar systemu komunistycznego. Tę pewność będziemy mieć dopiero wówczas, gdy pobierzemy próbki DNA i porównamy je z DNA ich rodzin - córek, synów. Przed nami jeszcze długa droga, ale robimy wszystko, by doprowadzić do identyfikacji miejsc pochówku. Nawet, jeśli sznase wydają się niewielkie – zapewnia dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. - Jeżeli będziemy robili ekshumację, to zapewniam rodziny, które mają tu groby swych bliskich, że nie zrobimy niczego, co mogłoby doprowadzić do zniszczenia istniejących nagrobków. Postaramy się zrobić to w taki sposób, by wydobyć tylko interesujące nas szczątki.

Oprócz Dzierżoniowa, poszukiwania szczątków ofiat systemu komunistycznego przeprowadzono takze w jaworze. Zanim naukowcy się tam udali, odwiedili jednak w ramach dokumentowania miejsc represji systemu komunistycznego, projektu „Śladami zbrodni”,  budynki na rogu ul. Miodowej i Poprzecznej, byłą powojenną siedzibę Urzędu Bezpieczeństwa. Trudno w to uwierzyć, ale w dawnych celach, które służą obecnie mieszkańcom za piwnice i komórki, do tej pory zachowały się oryginalne drzwi z więziennymi judaszami. 

2

3

2. W miejscach, które wskazali świadkowie komunistycznych zbrodni jako przybliżony obszar pochówku straconych akowców, georadar wykrył naruszenia struktury ziemi

3. Historycy IPN-u wykonali dokumentację fotograficzną pierwszej siedziby Urzędu Bezpieczeństwa przy ul. Miodowej, gdzie zachowały się w doskonałej formie drzwi więziennych celi